พิธีกรรมที่นิยมใช้ช่วงเริ่มงานก่อสร้าง
13 NOV 2018

ผู้เขียน: สรกฤตย์ พันธุมนตรี

ในการดำเนินโครงการนั้น ในช่วงเริ่มต้นของงานก่อสร้าง ผู้ประกอบการส่วนใหญ่มักจะประกอบพิธีกรรมทางพราหมณ์ในขั้นตอนใดขั้นตอนหนึ่ง ด้วยความเชื่อว่า จะทำให้โครงการดำเนินไปอย่างราบรื่น ปราศจากอุปสรรคใดๆ พร้อมทั้งเกื้อหนุนให้กิจการเจริญก้าวหน้ายิ่งๆ ขึ้นไป

หากยึดหลักของพราหมณ์โดยเคร่งครัดแล้ว ก่อนการขุดดิน การลงเสาเข็มต้นแรก การตั้งเสาต้นแรก (เสาเอก) จะต้องมีการบวงสรวงขออนุญาตสิ่งศักดิ์สิทธิ์ ที่เกี่ยวข้องในสถานที่นั้นๆ เสียก่อน เช่น บางตำราถือว่าใต้พื้นแผ่นดิน มีพญานาคเป็นผู้ดูแลรักษา ดังนั้น หากจะขุดดินจะต้องขออนุญาตต่อพญานาคเสียก่อน หรือก่อนลงเข็ม จะต้องขออนุญาตต่อพระแม่ธรณีและเจ้าที่เจ้าทาง ฯลฯ 

นอกจากนี้ การทำพิธีดังกล่าว จะต้องหาฤกษ์ยามที่เป็นมงคล และส่งเสริมกับดวงชะตาของเจ้าของโครงการอีกด้วย

ทั้งนี้ พิธีกรรมต่างๆ ข้างต้น อาจมีมากน้อยหรือมีรายละเอียดความแตกต่างกันไปตามความเชื่อและความศรัทธาของผู้ประกอบการ รวมถึงตำราที่ผู้ประกอบพิธีแต่ละรายยึดถือ แต่หากประมวลผลพิธีกรรมซึ่งเป็นที่นิยมใช้กันในช่วงเริ่มก่อสร้าง มักพบเห็นกัน 2 รูปแบบ ได้แก่ พิธีกรรมลงเสาเข็มต้นแรกและพิธีกรรมยกเสาเอก ซึ่งบางโครงการอาจเลือกเฉพาะพิธีใดพิธีหนึ่ง หรือบางโครงการอาจใช้ทั้ง 2 พิธี

 พิธีกรรมลงเสาเข็มต้นแรก

        พิธีกรรมนี้ โดยทั่วไป พราหมณ์จะเป็นผู้เลือกตำแหน่งของเสาเข็มและฤกษ์ที่จะทำการลงเข็มดังที่กล่าวข้างต้น

  • หากการลงเข็มเป็นแบบตอก เข็มที่เลือกใช้ก็จะต้องมีสภาพที่สมบูรณ์และต้องนำมาทำพิธีเสียก่อน เช่น ผูกผ้าแพร ลงยันต์ต่างๆ ฯลฯ
  • แต่หากเป็นการลงเข็มเจาะ หลุมที่จะขุด หากว่าตามตำราโบราณ ก่อนการขุดก็จะต้องมีการขออนุญาตก่อน และในหลุมเจาะก่อนที่จะลงเหล็ก ก็จะต้องมีการโปรยของมงคลต่างๆ ลงไป เช่น เหรียญเงิน ข้าวตอกดอกไม้ ฯลฯ   

        โดยไม่ว่าจะเป็นแบบใดข้างต้น ก่อนการตอกเข็ม (กรณีเข็มตอก) หรือการลงเหล็ก (กรณีเข็มเจาะ) ก็จะต้องขออนุญาตต่อพระแม่ธรณีและเจ้าที่เจ้าทางก่อนดำเนินการด้วย

พิธีกรรมลงเสาเข็มต้นแรก (แบบเข็มเจาะ)

 พิธีกรรมยกเสาเอก

        พิธีกรรมนี้ จะดำเนินการต่อจากพิธีแรก ดังนั้น ตำแหน่งของฐานรากที่จะทำพิธี จึงเป็นตำแหน่งเดียวกัน ซึ่งหากเป็นสมัยโบราณแล้ว เสาที่ใช้ย่อมทำมาจากไม้ จึงต้องมีพิธีคัดเลือกเสาด้วย เช่น ต้องทำมาจากไม้มงคล มีสภาพสมบูรณ์ ฯลฯ

        ฤกษ์ที่เกี่ยวข้องกับพิธียกเสาเอกนี้ โดยทั่วไป จะมี 2 ฤกษ์ ได้แก่ ฤกษ์ก่อ และฤกษ์ยกเสาเอก

  • ฤกษ์ก่อ หมายถึง การก่อหรือเตรียมพื้นหลุมก่อนการยกเสา โดยมีการใช้เข็มไม้พิธี 9 ต้น ทำมาจากไม้มงคล 9 ชนิด ยาวประมาณ 12 นิ้ว อุปมาใช้เสมือนเป็นตัวแทนของเสาเข็มที่ตอก (ดังนั้น ในบางโครงการจึงไม่มีพิธีลงเสาเข็มต้นแรก เพราะถือว่าได้ใช้เข็มพิธีแล้ว) และใช้แผ่นอิฐมงคลอีก 9 แผ่น ก่อลงไปในหลุมตามฤกษ์ที่กำหนด
  • ส่วนฤกษ์ยกเสาเอก ก็เป็นฤกษ์ที่ใช้ตั้งเสาต้นแรก ดังที่กล่าวแล้ว

ทั้งนี้ หากจะกล่าวถึงผลกระทบด้านระยะเวลาการก่อสร้างที่อาจเกิดขึ้นจากการเลือกใช้พิธีกรรมข้างต้น สามารถอธิบายได้ ดังนี้

-   พิธีกรรมลงเสาเข็มต้นแรก

        พิธีนี้อาจไม่ส่งผลกระทบต่อการดำเนินงานของโครงการเท่าใดนัก เนื่องจากงานส่วนอื่นๆ ยังไม่ได้เริ่มดำเนินการ ผู้รับจ้างก่อสร้างจึงยังไม่ได้จัดแรงงานเข้ามาดำเนินงานเต็มกำลัง เพียงแต่รอการระบุตำแหน่งของเสาเข็มที่จะทำการลงเป็นต้นแรกและฤกษ์ที่จะทำการตอกจากพราหมณ์ หลังจากนั้นจึงทำการลงเข็มตามฤกษ์ที่พราหมณ์กำหนดไว้ และดำเนินการก่อสร้างต่อไปอย่างต่อเนื่อง

 พิธีกรรมยกเสาเอก

        พิธีนี้มีความเสี่ยงที่จะกระทบต่อการดำเนินงานของโครงการได้มาก กว่าพิธีลงเสาเข็มต้นแรก เนื่องจากปกติการยกเสาเอกนั้น งานก่อสร้างได้ดำเนินการไปแล้วระดับหนึ่ง เช่น มีการลงเสาเข็มไปแล้ว ดังนั้น ในช่วงดังกล่าว แรงงานต่างๆ จึงมักถูกระดมจัดเข้ามาเพื่อเตรียมเทฐานราก เทพื้น และเทคานคอดินตามแผนที่วางไว้ ทำให้หากเกิดกรณีที่พราหมณ์ไม่สามารถหาฤกษ์ในการยกเสาเอกได้ในระยะสั้น หรือเกิดเหตุสุดวิสัยที่ไม่สามารถยกเสาเอกได้ตามฤกษ์ อาจทำให้งานก่อสร้างที่กำลังดำเนินการอย่างต่อเนื่อง หยุดชะงักลงไป โดยเฉพาะการก่อสร้างพื้นชั้นที่ 2 ไม่อาจดำเนินการได้หากเสาชั้นที่ 1 ยังไม่ได้ถูกทำการก่อสร้างขึ้นมา และผลกระทบเนื่องจากกรณีนี้ ผู้รับจ้างก่อสร้างอาจสามารถใช้สิทธิ์ขอขยายระยะเวลาก่อสร้างออกไปได้ตามจำนวนวันที่สูญเสียไป

โดยสรุป พิธีกรรมที่ผู้เขียนนำมากล่าวข้างต้นนั้น ถือเป็นเพียงกลุ่มพิธีกรรมที่นิยมใช้ในช่วงเริ่มการก่อสร้างเท่านั้น แต่หากจะกล่าวถึงพิธีกรรมทั้งหมดที่เกี่ยวข้องกับการพัฒนาโครงการ ยังคงมีอีกหลายพิธี เช่น ตั้งศาลพระภูมิ/เจ้าที่ เปิดใช้อาคาร ฯลฯ แต่เนื่องจากพิธีส่วนนี้ ไม่ได้มีผลกระทบต่อการก่อสร้างเท่าใดนัก จึงเว้นไว้ที่จะไม่นำมากล่าวถึงในที่นี้

อย่างไรก็ดี พิธีต่างๆ ดังที่กล่าวข้างต้น ผู้ประกอบการหลายท่านที่เคยพบเห็นมา ให้ความสำคัญแตกต่างกันไป มีตั้งแต่น้อยไปจนถึงมาก ยกตัวอย่างเช่น เจ้าของบริษัทพัฒนาอสังหาริมทรัพย์ระดับมหาชนรายหนึ่ง เล่าให้ผู้เขียนฟังว่า ในพิธีตั้งศาลพระภูมิ/เจ้าที่ของทุกโครงการที่พัฒนาขึ้นมา ท่านจะต้องเชิญร่างทรงผู้หนึ่งมาเป็นผู้ประกอบพิธีกรรมเสมอ หากร่างทรงท่านนี้แนะนำให้ทำอย่างไร ท่านก็จะทำตามโดยไม่มีข้อขัดแย้ง ซึ่งแสดงให้เห็นความเชื่อความศรัทธาที่อยู่ในระดับสูง


ติดตามหนังสือ "บันทึกแมคเคลเลอร์: เผยกลยุทธ์การลงทุนและบริหารการก่อสร้าง โครงการพัฒนาอสังหาริมทรัพย์" ได้แล้ววันนี้ ที่ร้านซีเอ็ดบุ๊คเซ็นเตอร์ นายอินทร์ บีทูเอส ศูนย์หนังสือจุฬาฯ และร้านหนังสือชั้นนำทั่วประเทศ

ดูรายละเอียดได้ที่ >>> http://mckeller.co.th/th/knowledge-and-experience-/mckeller-book-1-1